TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi, Haziran-Ağustos 2026 döneminde İzmir ve çevresindeki 12 imar planı ve plan değişikliğini yargıya taşıdığını açıkladı. İnciraltı’ndan Basmane Çukuru’na, Buca’dan Karşıyaka ve Bornova’ya uzanan davalarda; tarım ve doğal alanların yapılaşmaya açılması, kamusal alanların ticari kullanımlara dönüştürülmesi, yoğunluk artışları ve altyapı analizlerinin yetersizliği gibi gerekçeler öne çıktı.
YAPILAN AÇIKLAMA ŞÖYLE;
TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi olarak; Anayasa’ya, 3194 sayılı İmar Kanunu’na, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’ne, şehircilik ilkeleri ve kamu yararına aykırı olan idari işlemlere karşı yürüttüğümüz hukuki mücadeleyi kararlılıkla sürdürüyoruz.
İzmir ve çevresinde son dönemde yoğunlaşan; kültürel ve doğal mirası, tarım alanlarını, kamusal alanları tehdit eden imar planları, Plan İnceleme Komisyonumuz tarafından incelenmektedir. Yürütülen inceleme süreçleri neticesinde Yönetim Kurulu tarafından dava konusu edilmesi kararlaştırılan imar planları için hukuki süreç yürütülmektedir.
Şubemiz hukuki mücadele bülteni; 2026 yılı Haziran ve Ağustos ayları arasında tarafımızca yargıya taşınan güncel dava dosyaları hakkında kamuoyu bilgilendirmesi yapmak, dava konusu planların kentlerimizde yaratacağı tahribatı gözler önüne sermek ve kent suçlarına karşı toplumsal-hukuki dayanışmayı artırmak amacıyla hazırlanmıştır.
Balçova İnciraltı Çevre Düzeni Planı Değişikliği
T.C. Danıştay 4. Dairesi'nin 23.12.2025 tarihli kararı doğrultusunda iptal edilen “İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırları” kaldırılmış ve Millî Savunma Bakanlığı’nın itirazı doğrultusunda “Mânia Sınırı” plana işlenmiştir.
Ayrıca İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin itirazı doğrultusunda II. Derece Doğal Sit Alanı’nda kalan yaklaşık 47 hektarlık alan “Tercihli Kullanım Alanı” kullanım kararından “Turizm Tesis Alanı” kullanımına dönüştürülmüştür.
Askı itirazları kapsamında gerçekleştirilen bu değişikliklerin hangi bilimsel, teknik ve planlama gerekçelerine dayandığı ortaya konulmamış; kullanım kararları değiştirilmesine rağmen doğal alanlar, koruma, ulaşım, altyapı ve şehircilik gibi hususlara etkilerini ortaya koyan güncel analiz ve sentez çalışmaları hazırlanmamıştır. Bu nedenle dava konusu edilen plan değişikliği; 3194 sayılı İmar Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, 1 No'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği hükümleri ile şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı yönünden hukuka aykırıdır.
Bölgenin mutlak tarım arazisi niteliğini ve 5403 sayılı Kanun'u ihlal ettiği, Çakalburnu Lagünü ile 47 hektarlık II. Derece Doğal Sit alanını yapılaşmaya açarak 2863 sayılı Kanun'a, koruma-kullanma dengesine ve ekolojik bütünlüğe zarar verdiği, geçmiş mahkeme kararlarına aykırı işlem tesis edildiği, ayrıca Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporu zorunluluğunu yerine getirmediği gerekçeleriyle TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu tarafından yargıya taşınmıştır.
Konak Basmane Çukuru Uygulama İmar Planı
Dava konusu plan değişikliği, alanın tarihsel ve kamusal niteliğini güçlendirmek yerine, yüksek yoğunluklu yapılaşma ve ticari kullanımlara olanak sağlamakta; alanın geçmişteki kamusal niteliğini, devam eden tapu tescil davalarını ve gelecekte kamu mülkiyetine ait bir alan olduğunun mahkeme kararlarına geçmesi durumunu dikkate almaksızın, özel ve ticari kullanımların sürdürülmesine ve güçlendirilmesine imkan tanımaktadır. Bu kararların uygulanması halinde, özel kullanım ve yapılaşma kararlarının oluşturacağı ulaşım, altyapı ve kamu hizmeti ihtiyaçlarının ilerleyen süreçte kamu kaynakları kullanılarak karşılanması gerekecektir. Böylece, alanın özel kullanımlara ve ticari yapılaşmaya açılmasından doğan ekonomik yarar özel kişilere bırakılırken, bu yapılaşmanın yaratacağı ulaşım, altyapı, çevre ve kamu hizmeti maliyetleri kamuya yüklenmiş olacaktır. Bu durum, kamu yararı ilkesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir.
Dava konusu plan değişikliği;
Bu nedenlerle, dava konusu imar planı değişikliği; ilgili mevzuata, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, kamu yararına, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına ve tarihi ve kültürel çevrenin korunması ilkelerine aykırı olduğu gerekçeleriyle TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu tarafından yargıya taşınmıştır.
Buca Güney Planlama Bölgesi İmar Planları
2024 yılında onaylanan İzmir ili, Buca ilçesi, Güney Planlama Bölgesi 1. Etap planları Odamız tarafından açılan dava sonucunda İzmir 7. İdare Mahkemesi'nin E. 2024/448 K. 2025/93 sayılı kararı ile iptal edilmiş olup yeniden hazırlanarak askıya çıkarılmıştır.
İzmir 7. İdare Mahkemesi'nin daha önce aynı bölge için verdiği iptal kararlarının gerekçeleri yok sayılarak mahkeme kararlarına aykırılıkların sürdürüldüğü imar planı; plan açıklama raporunda kuzey-güney aksındaki 60 metrelik yolun etkilerinin analiz edilmediği, mevzuatta zorunlu olan Kentsel Teknik Altyapı Etki Değerlendirme Raporu'nun hazırlanmadığı ve İZSU, Koruma Kurulu ile DHMİ görüşleri gibi altlık oluşturan kurum görüşlerinin güncelliğini yitirdiği, kentsel dönüşüm modeli kapsamında rekreasyon alanlarındaki yapılaşma emsalinin artırılmasıyla sosyal ve teknik altyapı alanlarının azaltıldığı, yönetmeliğe aykırı biçimde eşdeğer alan ayrılmadığı, "Özel Proje Alanları" ile tanımsız ve ayrıcalıklı hak tanımlandığı gerekçeleriyle Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
Karabağlar Cennetoğlu 4. Etap İmar Planları
2024 yılında onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı, İzmir 5. İdare Mahkemesi’nin 01.07.2025 tarih ve E.2024/552 - K.2025/870 sayılı kararı ile bir bütün olarak iptal edilmiştir.
İzmir 5. İdare Mahkemesi'nin daha önce aynı bölge için verdiği iptal kararlarının gerekçeleri yok sayılarak mahkeme kararlarına aykırılıkların sürdürüldüğü imar planı; plan açıklama raporunun bilimsel ve teknik gerekçelerden yoksun olduğu, yapılaşma koşulları, kat adetleri, emsal değerleri ve kullanım kararlarında meydana gelen değişikliklerin mevcut kentsel doku ile ilişkisi yeterince açıklanmadığı, yapılaşma koşullarının 1987 yerleşik planı yerine iptal edilen hukuka aykırı plan üzerinden yapıldığı, bölgedeki sosyal ve teknik altyapının yetersiz olduğu bizzat idarece kabul edilmesine ve imar planında artan TİCK kullanımlarına rağmen kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporunun hazırlanmadığı, Plan notlarında getirilen minimum parsel büyüklüğü şartlarının (750 ve 1000 metrekare), alandaki parsellerin büyük çoğunluğunun sahip olduğu 100-300 metrekarelik dokuyla çeliştiği; bu durumun parsellerin imar planı haklarından yararlanmasını ve imar uygulaması yapılmasını imkansız hale getireceği gerekçeleriyle Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
Kemalpaşa Halilbeyli Tarım İhtisas Alanı İmar Planları
Kemalpaşa İlçesi Halilbeyli, Gökçeyurt ve Yeşilyurt Mahalleleri sınırları içerisindeki yaklaşık 1050 hektarlık alana ilişkin olarak 2023 yılında onaylanan önceki planda "Tarım ve Hayvancılık İhtisas Alanı 1" ve "Tarım ve Hayvancılık İhtisas Alanı 2" şeklinde kademelendirilerek tarımsal üretim ile tesisleşme arasında bir denge kurulmaya çalışıldığı; ancak dava konusu planlarla bu kademeli yapının kaldırılarak alanın neredeyse tamamının "Tarım ve Hayvancılık Tesis Alanı"na dönüştürüldüğü tespit edilmiş olup Kemalpaşa Ovası'nın Büyük Ova statüsü ile tarımsal toprak bütünlüğü yapılaşma baskısına açılmıştır.
2023 yılında onaylanan önceki planda tarımsal üretim ile tesisleşme arasında kurulan kademeli ve dengeli kurgunun dava konusu planla terk edilerek alanın neredeyse tamamının "Tarım ve Hayvancılık Tesis Alanı"na dönüştürüldüğü, bu durumun Kemalpaşa Ovası'nın Büyük Ova statüsü ve tarımsal toprak bütünlüğü ile bağdaşmadığı, plan hazırlık sürecinde 2022 yılına ait eski kurum görüşlerinin güncellenmeden kullanıldığı; 2023 planında yer almayan mezbaha ve rendering gibi ağır kirlilik ve trafik yükü getiren yeni kullanımların ilgili kurumlarca hiç değerlendirilmediği, aynı kullanım kararları içinde minimum parsel büyüklüklerinin 5.000 ile 10.000 metrekare arasında gerekçesiz bir şekilde farklılaştırıldığı, araç trafiğini karşılayacak otopark, tır garajı ve lojistik altyapı kurgusunun bulunmadığı ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 26. maddesince zorunlu olan Kentsel Teknik Altyapı Etki Değerlendirme Raporu'nun hazırlanmadığı gerekçeleriyle Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
Torbalı Özel Endüstri Bölgesi İmar Planları
Torbalı'da Konya Kağıt Sanayi ve Ticaret A.Ş. İzmir Özel Endüstri Bölgesi için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı; alandaki sanayi kullanımının Danıştay Altıncı Dairesi'nin kararıyla daha önce iptal edilmesine rağmen, yeni planlarda tarım alanlarının korunması ilkesinden vazgeçilmesini haklı kılacak somut teknik verilerin sunulmadığı, günlük yaklaşık 3.000 ton su tüketimi öngören projenin yeraltı su kaynakları, tarımsal sulama ve Fetrek Çayı üzerindeki etkilerinin DSİ ve İZSU görüşleriyle bütüncül biçimde değerlendirilmediği, güneydeki 20 metrelik yolun süreklilik arz etmediği ve Karayolları Genel Müdürlüğü görüşünün eksik olduğu, ayrıca nazım ve uygulama imar planlarının aynı detay düzeyinde hazırlandığı, plan raporunun Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 9. maddesindeki unsurları taşımadığı ve plan notlarıyla konut/lojman kullanımına imkan tanınmasının planlama esaslarına aykırı olduğu gerekçeleriyle Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
Menemen Koyundere Arkeolojik Sit Alanı İmar Planları
Menemen İlçesi, Koyundere Mahallesi'ndeki 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı'na yönelik İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı; planlama alanının tamamının "3. Derece Arkeolojik Sit Alanı" olarak tescillenmiş olmasına karşın plan kararlarının planlama sahası ve çevresinde yapılaşma baskısını artırarak bölgedeki tescilli kültürel ve doğal miras alanlarının tahribatının önünü açacağı, 2016 yılında tescille hükümsüz kalan mülga planın aksine yapılaşma koşullarının hiçbir gerekçe sunulmaksızın E:3.00 ve Yençok:15 kata çıkarılarak inşaat kapasitesinin yaklaşık 2,5 katına artırıldığı, alanın "Önlem Alınabilecek Nitelikte Stabilite Sorunlu Alanlar (ÖA-2.1)" kapsamında yer almasına rağmen bu durumun 15 katlık yapılaşmayla nasıl ilişkilendirildiğinin açıklanmadığı, ayrıca öngörülen 370 kişilik yeni nüfusun altyapı, ulaşım ve sosyal donatı ihtiyaçlarına yönelik sayısal kapasite analizlerinin yapılmadığı gerekçeleriyle Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
Bayraklı Salhane (Piyale) İmar Planı Değişikliği
Dava konusu planlama alanına ilişkin 2024 yıllarında onanan planlara ilişkin İzmir 7. İdare Mahkemesi'nin E.2024/934, 22.09.2025 tarih ve K. 2025/960 sayılı kararı doğrultusunda İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 15.03.2024 tarih, 04.322 sayılı kararı ile uygun bulunarak 25.03.2024 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği’nin; İzmir 8. İdare Mahkemesi'nin E.2025/89, 18.06.2026 tarih ve K. 2026/689 sayılı kararı doğrultusunda İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 13.09.2024 tarih, 04.952 sayılı kararı ile uygun bulunarak 02.10.2024 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği’nin iptaline karar verilmiştir.
İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 13.02.2026 tarihli kararıyla uygun bulunup 18.03.2026 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği; daha önce İzmir 7. ve 8. İdare Mahkemelerince verilen iptal kararlarındaki hukuka aykırılıkları gidermediği ve yargı kararlarını etkisiz kılarak 2577 sayılı İYUK'un 28. maddesini ihlal ettiği; Yeni Kent Merkezi'nin bütüncül stratejilerinden kopuk, münferit şahıs taleplerine hizmet eden işlemin kamu yararı taşımadığı; ilave inşaat alanı ve nüfus artışı getirmesine rağmen zorunlu olan Kentsel Teknik Altyapı Etki Değerlendirmesi Raporu'nun hazırlanmadığı ve plan açıklama raporunun nüfus, donatı ile sentez analizlerinden yoksun olduğu, ayrıca, Merkezi İş Alanı (MİA) kullanımındaki azami %33,33'lük konut oranı ile Ticaret-Konut (TİCK) alanlarındaki %30'luk konut sınırı arasındaki çelişkinin, alan bütününde eşitlik ilkesini, plan hiyerarşisini ve bütünlüğünü açıkça bozduğu gerekçeleriyle Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
Karşıyaka Şemikler Riskli Yapı Alanı İmar Planı
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 29.04.2026 tarihinde onayladığı Karşıyaka Şemikler Mahallesi'ndeki "Riskli Yapı" ilan edilen alana ilişkin 1/5000 Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1000 Uygulama İmar Planı Değişikliği; "riskli yapı" tespiti ile kentsel donatı alanlarının kaldırılmasının, kamusal alanların ticarileştirilmesinin ve ayrıcalıklı imar hakkı sağlanmasının meşrulaştırılmaya çalışıldığı, bu durumun 6306 sayılı Kanun’a aykırı olduğu; planlama alanının bütünü ve çevresiyle ilişkisi gözetilmeksizin parsel ölçeğinde parçacı bir yaklaşımla hazırlandığı; 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı hükümlerine aykırı olarak mevcut "Sosyal Tesis" ve "Park" alanlarının eşdeğer alan ayrılmaksızın küçültüldüğü veya "Ticaret", "Özel Eğitim" ve "Özel Sosyal Tesis" alanlarına dönüştürüldüğü; plan açıklama raporunun "riskli yapı" ve "alan yetersizliği" gibi soyut gerekçelere dayandığı, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin öngördüğü araştırma, analiz, etüt ve kurum görüşü alma süreçlerinin tamamlanmadığı, parsel maliklerinin muvafakatlerinin bulunmadığı ve artan yoğunluğa rağmen zorunlu olan Kentsel Teknik Altyapı Etki Değerlendirme Raporu’nun hazırlanmadığı; kamusal eğitim ve sosyal hizmet alanlarının özel kullanımlara ayrılmasının Anayasa'nın eşitlik ve sosyal devlet ilkelerine açıkça aykırılık teşkil ettiği gerekçeleriyle Odamız ve TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi tarafından yargıya taşınmıştır.
Aydın Efeler Güzelhisar İmar Planı Değişikliği
Aydın İli, Efeler İlçesi, Güzelhisar Mahallesi’nde yer alan Hazine mülkiyetindeki "Resmi Kurum Alanı"nın "Ticaret+Konut Alanı", "Park" ve "Trafo Alanı"na dönüştürülmesine ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği; Tarım İl Müdürlüğü'nün başka bir yere taşınacak olması nedeniyle atıl kalacak kamusal bir alanın "Ticaret+Konut" (E: 4.00, Yençok: 42.50 m. / 14 kat) kullanımına açılarak yaklaşık 724 kişilik ilave nüfus getirdiği; ancak plan değişikliğiyle anaokulu, ilkokul, ortaokul, lise, açık yeşil alan, sağlık ve teknik altyapı gibi zorunlu sosyal donatı alanlarının standartlara uygun olarak ayrılmadığı ve plan açıklama raporunda bu eksikliklerin giderilmesine yönelik bilimsel bir açıklamaya yer verilmediği; ayrıca, Ticaret+Konut karma kullanımında konut oranının ve bu orana karşılık gelen altyapı alanlarının belirtilmediği, plan değişikliğinin Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 26. maddesindeki altyapı standartlarını düşüren hükümlerine aykırı olduğu ve kamu yararı amacı taşımayarak rant üretme aracı olarak kullanıldığı gerekçeleriyle Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
Bornova Çamdibi - Altındağ Kesimi Kentsel Yenileme Projesi
İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin kararıyla onaylanan, Bornova ilçesi, Çamdibi - Altındağ Kesimi Kentsel Yenileme Projesi kapsamındaki yaklaşık 9 hektarlık alana ilişkin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu ve dayanağı 1997 tarihli plan notu hükmü kapsamında toplam inşaat alanının 116.662 metrekareden 220.881 metrekareye çıkarıldığı; ağırlıklı olarak konut alanlarının Emsal: 2.50 ve Yençok: 20 kat yapılaşma koşullu "Ticaret + Konut (TİCK)" alanlarına dönüştürüldüğü ve nüfus projeksiyonlarının bilimsel veriler yerine "minimum 3 kat ticari faaliyet" gibi esnek varsayımlara dayandırıldığı; Revizyona dayanak gösterilen 18.03.1997 tarihli nazım imar planı notlarının aradan geçen yaklaşık 30 yılda kentsel ve demografik koşullar açısından teknik ve nesnel geçerliliğini yitirdiği; ayrıca bölgedeki yapılaşma artışının yaratacağı yoğunluğu karşılayacak otopark alanlarının ayrılmadığı, küçük parseller nedeniyle parsel içinde otopark çözmenin imkansız olduğu, zorunlu olan Kentsel Teknik Altyapı Etki Değerlendirme Raporu'nun hazırlanmadığı gerekçeleriyle Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
Bornova Kazımdirik, Yeşilova ve Karacaoğlan Mahalleleri Manda Çayı Çevresi İmar Planları
Bornova Belediye Meclisi'nin kararı ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin onayıyla yürürlüğe giren 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu ile 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Revizyonu; önceki planda yer alan "Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanları" ile "Pasif Yeşil Alanların" büyük ölçüde kaldırılarak yaklaşık 53.700 metrekarelik "Ticaret (T2) Alanı" oluşturulduğu, etaplama sınırı getirilmek suretiyle belirli parsel maliklerine ayrıcalıklı yapılaşma hakkı sağlandığı; pasif yeşil alan miktarının yaklaşık %57 oranında düşürülerek sosyal ve teknik altyapı dengesinin bozulduğu; 3194 sayılı Kanun'un Ek-8 maddesi ile Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin altyapı standartlarını koruyan hükümlerinin ihlal edildiği; ayrıca, artan ticaret ve inşaat yoğunluğunun bölgenin ulaşım sistemi, kavşak yükleri ve çevre yolu bağlantıları üzerindeki etkilerini ortaya koyacak nitelikte zorunlu Kentsel Teknik Altyapı Etki Değerlendirme Raporu ile Ulaşım Etki Değerlendirme Raporu’nun hazırlanmadığı, yönetmeliğe aykırı olarak 5 metrelik yaya yollarına yer verildiği ve plan açıklama raporunda gerekli güncel kurum görüşlerine yer verilmediği gerekçeleriyle Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
Sayfa başına git